2001-2002 sezonu All-Star maçı... Oyuncuların takımlarının formaları ile mücadele ettiği son All-Star maçı desem hatırlaması daha kolay olur belki...

Jordan basketbola yeniden dönüş yapmıştır ve All-Star maçında yer almayı başarmıştır. Batı karmasının bir hücumunda top çalınır ve rakibin yarı sahasında olan Jordan’a aktarılır. Jordan bomboş yarı sahada hızla potaya yüklenir ve faul çizgisinin az ilerisinden smaç için yükselir... Ama unuttuğu bir şey vardır. Jordan artık 40 yaşına merdiven dayamıştır. Ve herkes ağzı açık Jordan’ın uçuşunu izlerken smaç kaçar herkes şoka uğrar ve gülmeye başlar. Doğu takımının benchinden ayağa fırlayan 2,18 boyundaki bir oyuncunun kahkahası ile tribünlerde dahil herkesi bastıracak kadar yüksektir. İşte o oyuncu Dikembe Mutombo’dur.

Aslında geçmişten bir görüntü olarak bunu veriyor olmamız garip karşılanabilir. Sonuçta Mutombo NBA tarihinin en çok blok yapan oyuncularından biri. Ayrıca 40 yaşının üstünde olmasına rağmen inat ile pota altını karartmaya devam eden bir oyuncu. Ama bunları zaten biliyorsunuz.

Dikembe Mutombo’nun, Amerika’da basketbol sahalarında adını ilk defa Georgetown Üniversitesi’nde duyurdu. Pek çoğumuzun Iverson’ın mezun olduğu okul olarak bildiği Georgetown, NCAA’de uzun fabrikası olarak tanınmakta. Mutombo ile birlikte çıkardıkları en önemli uzunun Alonzo Mourning olduğunu söylersek fabrikanın ne kadar iyi çalıştığını anlatabiliriz herhalde.

NCAA kariyeri boyunca kendisini geliştiren Mutombo, 1991 draftında Denver Nuggets tarafından dördüncü sırada seçilerek NBA’e giriş yaptı. İlk sezonunda ligde ses getiren bir oyuncu olmayı başaran Mutombo kariyerinin en yüksek sayı ortalaması olan 16,6 sayının dışında, 12,3 ribaunt ve 3 blok ortalamaları tutturdu ve NBA’in ilerleyen yıllarda ne ile karşı karşıya kalacağı konusunda ipucu verdi. NBA Rookie birinci takımına seçilmesinin yanında ilk kez All-Star maçında yer alma onurunu yaşadı.

95-96 sezonu öncesinde Atlanta Hawks’a gönderilene kadar düzenli olarak 10sayı - 10 ribaunt ortalamasının üzerinde maçlar çıkaran ve 92-96 yılları arasında sadece 8 maç kaçırarak bir istikrar abidesi olmayı başaran Mutombo Denver’da geçirdiği 5 sezon içerisinde bir kez yılın oyuncusu seçilmeyi başardı. Ayrıca 93-94,94-95 ve 95-96 yıllarında uçan kuşa blok koyarak sırası ile 4,1-3,9-4,5 blok ortalamaları tutturdu ve 3 blok krallığı kazandı. Denver’da yaşadığı en önemli olay ise 1992-93 sezonu  play-off’larına sekizinci sıradan giriş yaptıkları halde ilk sıradan girmiş olan Seattle’ı elemiş olmalarıdır. Seattle’ı eledikleri beşinci maçın sonunda topu eline alıp sahanın ortasına yattığı sıradaki yarı ağlayan, yarı gülen yüz ifadesi ise uzun süre boyunca NBA TV’nin jeneriklerini süsleyen bir görüntü olmuştur.

1996-97 sezonunun başında free- agent statüsü kazanan ve Atlanta Hawks’a geçerek kariyerine Doğu Konferansı’nda devam eden Mutombo, Atlanta’nın en büyük hücum silahı olmasa da savunmadaki en önemli oyuncusu olmayı başardı. 1998-2000 yılları arasında Atlanta’da oynadığı dönemde 4 defa All-Star kadrosuna çağırılan Mutombo 1997 ve 2000’de yılın savunmacısı ödüllerinin de sahibi olmayı başardı. Ayrıca 2000 yılında maç başına en çok ribaunt alan oyuncu olmayı da başardı. Bu süre içerisinde iki defa NBA’in en iyi defans takımında yer almayı başaran Mutombo bir defa da All-NBA üçüncü takımına girdi. Bu performansı ile 2000-2001 sezonunda pek çok takımın iştahını kabartan Mutombo, kendisi için en iyi teklifi veren Philadelphia 76’ers’a; Iverson’a iyi bir tamamlayıcı olması umudu ile katıldı.

76’ers’taki ilk sezonunda Iverson’ın yükü omuzlaması ile finale kadar giden Mutombo, Shaq’a karşı elinden geleni yapmış ve 76’ers bu ilk maçı alarak Lakers’a, o sezon play-off’larda ilk mağlubiyeti tattırmıştır. Tabii daha sonra Lakers arka arkaya dört maçı da kazanarak üst üste ikinci şampiyonluğunu ilan etmiştir. Bir sonraki sezon (resmi kayıtlara göre) 35’e dayanan yaşı ufak soru işaretlerine neden olsa da Mutombo 76’ers’teki son sezonunda 11,5 sayı 10,2 ribaund 2,4 ribaund ortalamaları tutturmuştur. Tabii bu 76’ers yönetimine yeterli gelmemiş olmalı ki ilerleyen yaşının da düşündürdükleri ile Mutombo’yu 2002-2003 sezonu başında Keith Van Horn ve Todd MacColluch karşılığında New Jersey Nets göndermişlerdir.

İşte bu aşamadan sonra Mutombo’nun yıldız olduğu günlerden yavaş yavaş gerileme döneminde girdiğini söyleyebiliriz. New Jersey’de istediği süreyi alamayan ve gerek duyulmadıkça yerine başka oyuncuların oynatıldığı Mutombo bu durumdan rahatsız olduğunu açıklar. Ve New Jersey’de çıktığı 21 maçta 5,8 sayı 6,4 ribaundluk ortalamalarını ve geçmişteki referansını da alarak New York Knicks’e geçer.

Mutombo New York Knicks’te aşağı yukarı Nets’teki ortalamaları ile oynasa ve aynı süreyi alıyor olsa da Nets’te oynadığı döneme oranla daha çok maçta sahada olmaktadır. 65 maçta 5,6 sayı 6,7 ribaund ortalamaları ile oynayan Mutombo sezon sonunda birkaç ufak takas ile son durağı olan Houston’a gelir.

Artık iyice bir bench oyuncusu rolüne bürünen Mutombo tamamen savunma için tercih edilen bir oyuncuya dönüşmüştür. Takımın savunmada dağıldığı anlarda oyuna giren ve savunmayı toparlayan bir abi rolüne bürünen Mutombo’nun antremanlarda Yao ile karşı karşıya oynuyor olması da Yao’nun gelişiminde büyük bir pay sahibi olmasını sağlamıştır. Özellikle 2005-2006 ve 2006-2007 sezonlarında Yao’nun sakatlanarak takımı yalnız bıraktığı süre içerisinde sahaya takımın pivotu olarak çıkan Yao 30 dakika ortalama ile oynadığı bu süre içerisinde takımına önemli katkıda bulunmuştur. Bu yazın başında emekli olup olmayacağı konuşulan, bir süre adı Nba finalisti Cleveland ile anılan Mutombo, Rockets ile sözleşmesini uzattı ve takımda kaldı. Bu sezon ilerleyen yaşının da etkisi ile ortalamaları iyice dibe vuran Mutombo emekli olduktan sonra (tabii olursa) blok denilince akla gelen ilk isimlerden biri olarak hatırlanacaktır.

Mutombo’yu herhangi bir maçta izleyen bir basketbol izleyicisinin dikkatini çekecek ilk şey hiç şüphesiz uzun kolları olacaktır. Öyle ki Mutombo bu uzun kolları sayesinde oyuncu omzu ile kendisine yer de açsa karabasan misali üstüne çökmekte ve bloğunu yapardı. Ve tabii kendisi ile özdeşleşen parmak sallama hareketini de söylememiz gerekiyor. Rakibine blok yaptıktan sonra yüzüne bakıp parmağını sallaması bazı oyuncuları tahrik ettiği ve kavgalara neden olduğu için NBA yönetiminden bu hareketi yapmaması yönünde uyarı alsa da, Mutombo kariyeri boyunca parmağını sallamaya ve “Not in my house” demeye devam etmiştir.

Tabii NBA’in gelmiş geçmiş en psikopat oyuncusu olan Rodman o parmağa dalgınca baktıktan sonra bir yumruk patlatarak sahayı karıştırmış ve NBAseverlerin “Bu adam parmağı sallıyor ama bir gün kesin birinden dayak yiyecek” yorumlarını haklı çıkartmıştır. Tabii bu parmak sallama olayı bazen kendisine karşı da kullanılmıştır. Örnek verecek olursak; Jordan’ın basketbola dönüş yaptığı ilk dönemde 45 numaralı formayı giydiği maçların birinin öncesinde Mutombo “Jordan bırakın üstümden smaç basmayı sayı bile atamaz” şeklinde bir açıklama yapma talihsizliğinde bulunmuştur. Jordan ise maç başladıktan birkaç dakika sonra smacı basmış ve Mutombo’ya parmağını sallayarak onu kendi silahı ile vurmuştur(J).  Ligin üst düzey oyuncuları arasında yer aldığı dönemde yaptığı açıklamalar ile sık sık gündeme gelen (ve pek çok kez yüzümüzü güldürecek açıklamalar yapan ) Mutombo ‘nun, Jordan gözü kapalı olarak attığı faulden sonraki “O an aklıma gelen tek şey akşam evde çocuklarıma ne söyleyeceğim oldu.” Şeklindeki açıklamasının yanında, 76’ers ile finalde mücadele ettiği günlerde bir gazetecinin sorduğu “O’Neal’ı savunurken ne hissediyorsun?” sorusuna verdiği “Seninle bir basketbol sahasına gidelim ve sen beni savunmaya çalış. Sen ne hissediyorsan ben de onu hissediyorum.” Yanıtı ile gönüllerde taht kurmuş bir oyuncudur.

Tabii Mutombo’nun basketbol dışındaki yaşantısında bu kadar takdir edilmesinin sebebi sadece renkli kişiliği değildir. Sahip olduğu iki çocuğunun yanında dört çocuğu da evlat edinmiş olan Mutombo, geçmişte şahit olduğumuz pek çok NBA oyuncusunda olduğu gibi skandallarla, tecavüz davaları ile ya da Amerika’nın dört bir yanında ortaya çıkan çocukları ile değil düzenli hayatı ile anılmıştır.

1997’de kurduğu ‘Dikembe Mutombo Foundation’ sayesinde Kongo halkının   sağlık, eğitim ve yaşam standartlarını yükseltmek adına yaptığı çalışmaların yanında Kongo’nun başkenti Kinshasa’da annesinin adını verdiği bir hastane kuran Mutombo, bir hastane daha kurmak için çalışmalarda bulunmaktadır. Bunun yanında Güney Afrika’daki yardıma muhtaç çocuklara 150,000 dolarlık yardımda bulunmuştur. Unicef’in açtığı “Çocuklar için Aids’e karşı savaş” kampanyasında yer alan Mutombo reklamlarda kalın ötesi sesiyle “Using Condom” diyerek rüyalarımıza girmiş olsa da (J), Amerika’ya gelerek kendini kurtardığı Afrika’daki sefaleti unutmamış ve bir nevi vefa borcu ödemek adına Afrika’daki sefilliğe adeta savaş açmıştır. Çalışmaları için Amerika’da pek çok kez ödüllendirilen Mutombo’nun yaptığı bu çalışmalar milyon dolarlar ile oynayan yeni neslin yıldızlarına örnek olacak niteliktedir.

Yazımıza son vermeden önce Mutombo ile yapılmış bir röportajı da eklemek istiyorum.

Houston Rockets'ın tecrübeli oyuncusu Dikembe Mutombo, insanlara örnek olmak için kazancının bir bölümünü hayır işlerine yatırdığını söyledi.

15 milyon dolarlık bir yatırım yaparak doğduğu şehir Kinshasa'ya 300 yataklı bir hastane yaptıran Houston Rockets'ın 41 yaşındaki pivotu Dikembe Mutombo, yaptığı hayır işlerini değerlendirdi.

- Neden bu yardım çalışmalarını yapıyorsun?

Çocukluğumdan bu yana hep fark yaratmak istedim. Zengin olduğum zaman, değişimin bir parçası olmak ve belki de insanlara örnek olabilmek için kazancımın bir bölümünü hayır işlerine ayırmaya karar verdim.

-      Yaptığın hayır işlerinin en hareketli olduğu dönem hangisiydi?

CARE'la birlikte Nairobi'den Kenya sınırına kadar bir tura çıktık. Somali sınırından geçen mültecileri gördük. Günlerce süren yürüyüşlerimiz esnasında çocukların ölüşünü izledik. Zor durumda olanlara yiyecek dağıttık ve grup olarak insanlara yardımcı olduğumuzu hissettik; ancak böyle bir durumda yaptıklarınızın yeterli olup olmayacağından emin olamıyorsunuz.